Januar - Mjesec borbe protiv raka grlića maternice i HPV infekcije

Januar – Mjesec borbe protiv raka grlića maternice i HPV infekcije

Januar je mjesec posvećen podizanju svijesti o važnosti prevencije i ranog otkrivanja raka grlića materice i humanog papiloma virusa (HPV), naglašavajući ključne korake koje žene i muškarci mogu preduzeti kako bi očuvali svoje reproduktivno zdravlje. Ovaj mjesec posvećen je podizanju svijesti o značaju redovnih pregleda, vakcinacije i obrazovanja kako bi se smanjila učestalost i ozbiljnost ovog zdravstvenog problema.

Rak grlića maternice – borba koja zahtjeva pažnju

Rak grlića materice razvija se u cerviksu žene (ulaz u maternicu iz vagine). Najveći udio novih slučajeva (70%) i smrti (85%) zabilježen je u zemljama niskog ili srednjeg stupnja razvoja. Uzrok raka grlića maternice u najvećem je broju slučajeva jeste zaraza visokorizičnim tipovima humanog papillomavirusa (HPV), koji se prenosi seksualnim kontaktom. Za razliku od mnogih drugih vrsta raka, žene u dobi od 20 do 45 godina imaju veći rizik od razvoja raka grlića materice nego starije žene.

Rak grlića materice četvrti je najčešći kancer kod žena. Prema procjenama iz 2018. godine, širom svijeta je dijagnostikovano oko 570.000 žena s rakom grlića materice, a od te bolesti preminulo je otprilike 311.000 žena. Prema podacima Zavoda za javno zdravstvo FBiH, od raka grlića maternice u FBiH u 2021. godini oboljelo je 424, a umrlo 78 osoba. Po starosnim skupinama, najveći broj osoba (ukupno: 267), pripada grupi od 19 – 64 godine, dok 157 oboljelih pripada grupi od 65 i više godina.

Šta je HPV?

HPV je grupa virusa koji utiču na kožu i sluzokožu genitalnog trakta. Ovi virusi se lako prenose tokom seksualnog odnosa, uključujući vaginalni, analni i oralni seks. Iako većina infekcija prolazi neprimjećeno, određeni sojevi mogu izazvati ozbiljne zdravstvene probleme.

HPV može izazvati pojavu genitalnih bradavica, koje su neugodne i estetski problematične, ali obično nisu ozbiljne. Međutim, određeni sojevi HPV-a, posebno tipovi 16 i 18, povezani su s povećanim rizikom od razvoja karcinoma reproduktivnih organa. Najveće stope HPV infekcije javljaju se kod spolno aktivnih muškaraca i žena do 25. godine. Žene su posebno izložene riziku od raka grlića materice, dok muškarci mogu razviti rak penisa ili analni karcinom.

Prevencija kroz vakcinaciju

Vakcinacija protiv HPV-a igra ključnu ulogu u prevenciji raka grlića materice. Ova vakcina je preporučena za devojčice i dečake u dobi od 9 do 14 godina, prije nego što postanu seksualno aktivni, pružajući zaštitu od najčešćih sojeva virusa koji su povezani s karcinomima reproduktivnih organa.

Do 2023. godine, dostupno je šest različitih vakcina protiv HPV-a širom svijeta. Sve ove vakcine pružaju zaštitu od visokorizičnih tipova HPV-a, 16 i 18, koji su glavni uzročnici većine slučajeva raka grlića materice, i dokazano su sigurne i efikasne u prevenciji HPV infekcije i raka grlića materice. Redovno vakcinisanje može doprinjeti stvaranju kolektivnog imuniteta i smanjenju širenja virusa u populaciji.

dsf7980 1 1
Laboratorija Atrijum Sarajevo

Rano otkrivanje i redovni medicinski pregledi

Rano otkrivanje HPV infekcije i povezanih promena koje mogu dovesti do raka ključno je za uspešno liječenje. Redovni ginekološki pregledi i Pap testovi za žene, kao i savijeti stručnjaka za muškarce, igraju ključnu ulogu u ranom prepoznavanju i liječenju eventualnih promjena uzrokovanih HPV-om.

U Atrijum Laboratoriji možete uraditi HPV testiranje koje obuhvata analizu 14 visokorizičnih i 2 niskorizična HPV genotipa.

Piše: Mr.sci. Tea Bećirević