CA 19-9 Tumorski marker

CA 19-9: Tumorski marker i njegova uloga u dijagnostici

CA 19-9, tumorski marker, može se identificirati u serumu, plazmi, pleuralnom punktatu ili ascitesu. Uzorak krvi uzima se u epruvetu s podtlakom (vacutube) s crvenim čepom bez aditiva, s gelom ili u epruvetu s podtlakom s zelenim čepom (Li-heparinat) ili ljubičastim čepom (EDTA). Postojanost uzorka (seruma, plazme) na različitim temperaturama varira.

Karakteristike i historija

Ovaj tumorski marker, CA 19-9, prvi put je opisan 1979. godine kao monoklonalno protutijelo na stanice ljudskog kolorektalnog karcinoma. Identificiran je antigen molekularne mase 36 kD, nazvan CA 19-9 ili GICA (gastrointestinal cancer antigen). Hemijski, CA 19-9 je monosijalogangliozid (glikolipid) izoliran iz miševa imuniziranih stanicama ljudskog karcinoma kolona.

Klinička relevancija i povezanost s karcinomima

CA 19-9 je povišen kod 20-40 % bolesnika s karcinomom želuca, 20-40 % bolesnika s karcinomom debelog crijeva te 70-93 % bolesnika s karcinomom gušterače. Kod bolesnika s karcinomom gušterače, više vrijednosti mogu biti povezane s uznapredovalijim stadijem bolesti. Normalne vrijednosti u serumu iznose do 25 kIU/L. Povećanje CA 19-9 također može se pojaviti kod benignih stanja kao što su žučni kamenci, upala gušterače, ciroza jetre i upala žučnog mjehura.

Metode određivanja i klinički značaj

Preporučene metode određivanja uključuju imunometrijske metode poput RIA, ELISA i ECLIA. Međutim, CA 19-9 nije dovoljno specifičan i osjetljiv za rutinski skrining kod osoba bez simptoma bolesti. Njegovo određivanje korisno je u diferenciranju između karcinoma pankreasa i žučnih vodova, praćenju terapije karcinoma pankreasa te za dokazivanje eventualnog povratka bolesti.

Povezanost s različitim stanjima

CA 19-9 može biti povećan u određenom postotku zdravih osoba, a značajno povećanje koncentracije često je prisutno kod karcinoma pankreasa, raka jajnika i drugih teških bolesti. Ovaj tumorski marker također se povezuje s benignim bolestima poput hronične upale gušterače, kolelitijaze i drugih stanja.

Utjecaj na dijagnozu i terapiju

Određivanje CA 19-9 može se kombinirati s drugim testovima kako bi se postavila dijagnoza i pratila terapija kod bolesnika s indikacijama za karcinom pankreasa ili drugih povezanih bolesti poput žutice, bolova u abdomenu, gubitka težine i mučnina.